Sindikalismo na Boneiru, edishon 21, 22 di yüni 2026

· - leestijd 3 minuten
Nòchi Willem, konsehero di Union Sindikal Boneriano, USIBO
Nòchi Willem, konsehero di Union Sindikal Boneriano, USIBO

HEI , ABO TRAHADÓ, BO KONOSÉ BO DERECHO ?

KRALENDIJK - E siman aki, sindikalismo kier trata dos kaso interesante den kuadro di konosé bo derechonan komo trahadó. Ta trata di fakansi i kompensashon di fakansi.

Na Boneiru e kantidat di dianan di vakashon reglá pa lei ta 15 dia pa aña, kual ta ekivalente na 1 ¼ dia pa luna. Si bo ta afiliá na un sindikato, e sindikato ta negoshá mas dia di vakansi pa aña. Tin kompania ku ta yega te 25 dia pa aña. Tambe bo por negoshá mas dia si bo tin un akuerdo laboral individual. Pa loke ta vakantiegeld nos mester bisa ku na Ulanda Oropeo esaki ta ankrá den lei i ta 8% di bo salario bruto pa aña. Aki na Boneiru atrobe si bo ta afiliá na un sindikato, esaki ta negoshá e vakantiegeld i e máksimo ku sindikato ta lucha pe ta pa yega 8.33% di bo entrada bruto pa aña ku ta ekivalente na un luna kompleto di bo salario. Opviamente riba e montante aki ku ta un entrada èkstra bo ta paga belasten. Tin kompania ku no ta paga vakantiegeld pero ta dunabo èkstra dia di vakashon pagá dependiendo di bo kantidat di aña di servisio. Tin otro kompanianan ku nunka a paga vakantiegeld i den negosashon sindikalismo ta negoshá pa entrodusí e vakantiegeld den fase, dado kaso no por hasiele den un solo biaha. Por ehèmpel si sera un CAO di tres aña ta negoshá e promé aña 3% e di dos aña 3% i e di tres aña 2.33%. Asina pues ku den tres aña nos ta yega na e vakantiegeld kompleto. Banda di e negosashonnan den CAO, e punto aki ta un di e diferenshanan ku tin entre Ulanda Oropeo i Ulanda Caribense ku en todo kaso sindikalismo den Diálogo Sentral a pone riba agènda pa eliminá e deskriminashon, e desigualdat aki. Sindikalismo ta i lo keda insisti i perseverá ku den derechonan no por tin desigualdat.

Pues abo ku ta traha na un kompania i un instituto ku solamente ta dunabo e dianan di vakashon legal, esta 15 pa aña i no konosé vakantiegeld, a yega ora pa boso tur afiliá na un sindikato, si es ku boso kier mehorá boso kondishonnan laboral. Dianan di vakashon i vakantiegeld ta un di e kondishonnan laboral ku den un sindikato nos ta lucha pa mehorá pa abo komo trahadó. Pero tin mas. Asina por menshoná penshun, pago 100% i no 80% di bo dianan di malesa, adaptashon di bo salario na kosto di bida, pago pa bo prestashon na trabou, dianan di vakashon èkstra pagá pa bo por kuida o kompañá un famia dibo na oranan di malesa., ets.

E di dos kaso di e siman aki ta terminashon di un kontrakt di trabou pa tempu definí. Básikamente terminashon di un kòntrakt pa tempu definí ta simpel. E dos partidonan, esta dunadó di trabou i e trahadó ta sera un konvenio ku e fecha ki dia e kòntrakt ta kuminsá i e fecha ki dia e kòntrakt ta terminá. Pues komienso i fin ta konosí pa ambos, pues legalmente ora e fecha yega e kontrakt a kaba...punto. A bira kustumber òf ta birando hasta ku semper ta bon ku e dunadó di trabou si e no kier kontinuá, e avisá e trahadó esaki un dos luna promé ku e kòntrakt vense. Pero tin algun punto pa tene kuenta kuné. Si e kòntrakt kaba i e dunadó laga e trahadó sigui traha, esei ta nifiká ku legalmente a alargá e kòntrakt ku máksimalmente un aña mas bou di e mesun kondishonnan. Si kier terminá e kòntrakt promé ku e fecha di vense yega, na promé lugá e mester ta menshoná den e kòntrakt i ku e trahadó i e dunadó tin un luna pa antisipá na otro ku kier terminá, e asina yamá “ opzeggingstermijn ”. Pero, e gran pero ta ku si ta e dunadó di trabou kier terminá promé ku e fecha vense, e mester pidi pèrmit na SZW a ménos ku ela yega na un akuerdo ku e trahadó i a regla esaki den un konvenio di terminashon. Si e dunadó di trabou violá esaki e tin ku paga e trahadó un ontslagvergoeding. Si e nenga di hasi esaki, antó ta keda e trahadó e kaminda pa bai Sociale Zaken, esta SZW i SZW lo traha un rapòrt di e kaso i e trahadó por hasi un petishon pa asistensia hurídiko di gobièrnu. Konosiendo bo derecho ta hasibo un trahadó fuerte i konsiente i bo ta gana rèspèt i rekonosementu i bo ta yuda para abuso laboral. Mas fuerte bo ta si bo ta afiliá na un sindikato i bo ta konvensé bo koleganan di trabou ku e UNION den un sindikato ta hasi boso tur kolektivamente mas fuerte na trabou i boso ta perkurá pa tin balansa i no abuso di poder. Nos huntu den UNION ta mas fuerte ku bo so dilanti e poder di kapital di un dunadó di trabou. I SINDIKALISMO ta garantisá prosesonan pa tene demokrasia bibu i aktivo.

.