KRALENDIJK – Ta renobá metanan prinsipal pa enseñansa di idioma den Karibe Hulandes. Durante un kòmbersashon ku Bonaire.nu na Boneiru Nicole de Jong, kordinadó di programa operashonal Karibe Hulandes, Inge Jansen i profeshonal den enseñansa Diana Kroon ta konta pakiko segun nan a bira tempu pa un kuríkulo ku ta konektá mihó ku práktika di alumnonan riba islanan BES.
Un di e kambionan mas importante ta ku no ta enfoká mas solamente riba Hulandes komo idioma materno. Pa mayoria di alumno na Boneiru Papiamentu ta nan promé idioma i ta na skol numa nan ta bini den kontakto ku Hulandes.
"Pa mayoria alumno Hulandes simplemente no ta nan idioma materno. P’esei nos ta bisa awor Hulandes komo idioma stranhero i idioma di instrukshon,” De Jong ta splika.
Segun Jansen esei ta eksigí un otro manera di duna lès. “Bo por yega ainda un nivel haltu, pero e ta rekerí otro kontenido i un otro forma di duna lès.”
Base mas largu den Papiamentu
Diana Kroon, ku tin 28 aña ta traha kaba den enseñansa na Boneiru, ta mira diariamente kiku kambio di idioma ta hasi ku e alumnonan. E ta boga pa duna alumnonan mas tantu tempu lès den nan idioma materno. “Mi ta partidario di Papiamentu den grupo unu, dos í tres, di manera ku e alumnonan ta haña un base firme di bèrdat. Despues bo por pasa gradualmente pa Hulandes komo idioma estranhero,” Kroon ta bisa.
Segun Kroon aki no ta trata solamente di dominio di idioma, pero tambe konfiansa propio di e mucha. “Bo ta interumpí bon mirá un desaroyo si bo kambia asina rápido pa un idioma estranhero. Bo ta traha tambe na e konfiansa propio di un mucha,” segun Kroon.
Mester di métodonan moderno di lès
Ounke e metanan prinsipal nobo ta un stap importante, falta segun e profeshonalnan den enseñansa ainda material di lès propio pa Papiamentu. “Nos a logra algu hopi bunita ku e metanan prinsipal, pero e rekursonan pa logra esei no ta adekuá mas. Nos ta traha ainda ku métodonan di kasi binti aña bieu,” Kroon ta bisa.
P’esei esnan embolbí ta spera ku banda di e metanan prinsipal ta invertí tambe den medionan di instrukshon moderno ku ta spesífikamente desaroyá pa Karibe Hulandes.
Desaroyá kú e islanan
Segun Inge Jansen no a desaroyá e kuríkulo tras di un lèsenar na Hulanda. Dosentenan, gerensianan di skol i ekspertonan di Karibe Hulandes tabata embolbí durante henter e trayekto. “Nos kier a hasié bèrdaderamente ku otro i no imponé algu. Dosentenan di tur isla por a pensa huntu i duna feedback,” e ta bisa.
E apoyo lokal ta esensial segun tur tres. Di pursi e situashon di enseñansa na Boneiru ta diferensia riba vários punto di esun na Hulanda Europeo.
Multilingwismo komo potensia
Ta sigui desaroyá e metanan prinsipal nobo e añanan benidero. Ta spera ku ta introdusí nan pa lei den 2030 òf 2031.
Segun De Jong e mensahe mas importante ta ku no mester mira multilingwismo di alumnonan mas komo un problema.
"No mester mira e multilingwismo ei komo un problema, pero hustamente komo un enrikesimentu. Bo por usa bo konosementu di idioma pa siña di tantu Papiamentu komo Hulandes,” e ta konkluí.