WILLEMSTAD – Minister Charles Cooper su desishon pa un biaha mas deklará e petishon di ehekushon di Movimentu Save Zakitó no atmisibel ta kontradisí e sentensia di korte di 4 di novèmber i ta eksponé un patronchi perturbador: un órgano atministrativo usando su podernan pa evadí protekshonnan legal en bes di respetá nan.
Editorial | Dick Drayer
Movimentu Save Zakitó tabata ke pa Minister tuma akshon kontra di supuesto violashonnan den e proyekto di Zakitó, inkluyendo seramentu di akseso na laman i aktividatnan di konstrukshon ku, segun habitantenan i piskadónan, no ta kumpli ku e reglamentunan.
I e Korte tabata kristal kla: e solisitantenan mester a wòrdu konsiderá komo partidonan interesá den e fase aki, i e Minister mester a tuma un desishon supstansial enter di un luna.
Pero e carta di Minister di dia 25 di november ta mustra cu simplemente e ta usando e mesun drempel, e konsepto di interesado, pa blokia e evaluashon substancial. Esaki no ta un mal komprondementu òf falta di klaridat; e ta un eskoho deliberá ku ta bai kontra di un òrdu di korte. E ta un paso ku un hurista di lei atministrativo lo konsiderá mesora komo hopi vulnerabel for di un perspektiva di estado di derecho.
Kriterionan nobo ku no ta eksistí niun kaminda den lei
E liñanan di bista. E meternan di distansia. E bista direkto di e proyekto di konstrukshon. E pregunta si un hende ta biba “suficientemente cerca” pa tin derecho riba protekshon legal.
E minister ta introdusí un sèt di kondishonnan kompletamente nobo, inventá pa nan mes ku no tin base legal di nada, ku no ta eksisti den e LAR , no ta eksistí den e hurisprudensia di Korte, i, kisas asta pió, a wòrdu diseñá solamente lunanan despues ku e petishon di ehekushon a wòrdu entregá.
Esaki no ta trata di debido diligensia, pero di mal kondukta prosedimentu: e abusu di rekisitonan di prosedimentu pa saboteá un evaluashon supstansial.
Un bataya legal desigual
Habitantenan lokal i piskadónan di Charo ta informá ku nan no a wòrdu konsultá i ku nan akseso na laman – un komponente esensial di nan medio di subsistensia – a keda kòrtá sin ningun diskushon.
E Minister, di otro banda, ta eksigí hustifikashonnan tékniko, midimentu, liñanan di bista, i dokumentashon di e mesun siudadanonan, ku siudadanonan no ta legalmente obligá pa duna ni rasonablemente kapas pa fasilitá tampoko.
Esaki ta lanta un pregunta doloroso: ken ta protehá siudadanonan di un órgano atministrativo ku ta hisa e bar kontinuamente? Protekshon hurídiko ta bira asina un kaminda di opstákulo ku niun hende no por superá.
Strategia atministrativo: para pa gana tempu
E mandato di Korte tabata pa finalmente optené un desishon supstansial. En bes di esei, e Minister ta parse di a opta pa un strategia di retraso i ripitishon di prosedimentu, resultando den mas luna di insertidumbre, un otro falta di revishon supstansial di potensial violashonnan, i un paso mas pa un apelashon siguiente.
Un hues probablemente lo no laga esaki pasa. E chèns ku e desishon ta wòrdu mantené ta mínimo for di un perspektiva hurídiko. E kaso ta bira un ehèmpel di buki di lès di kon un órgano atministrativo ta strain e òrdu hurídiko dor di skohe e kaminda di ménos responsabilidat.
E preis di terkedat atministrativo
E pregunta clave ta bira mas i mas urgente: kon saludabel ta un kultura di gobernashon den kual un minister ta skucha korte pero no ta sigui esaki? E riesgo ta mas grandi ku un desishon robes di Zakitó.
E ta toka e fundeshi di gobernashon na Kòrsou: e obligashon di gobièrnu pa trata suidadanonan na un manera hustu, transparente i legalmente.
E kaso aki ta revelá mas ku un konflikto riba un proyekto di konstrukshon. E ta eksponé e liñanan di fayo entre partisipashon di siudadano i poder atministrativo, entre reglanan formal i blokeo informal, entre e estado di derecho riba papel i e estado di derecho den práktika.
Movimentu Save Zakitó un biaha mas ta tumando pasonan hurídiko. Pero e problema real ta sinta mas profundo: un gobièrnu ku ta mira protekshon hurídiko komo un peso, no e núkleo di su eksistensia.