H’ei trahadó, lanta ariba i konosé bo derecho.
Djasabra último a kumpli eksaktamente 16 aña ku a firma un órden hurídiko estatal nobo pa Boneiru bou di e nòmber Laso Direkto. A yena esaki e tempu ei sin un base hurídiko ainda komo entidat Públiko.
Skirbí pa: Norwin Nòchi Willem, konsehero USIBO
Na 2017 Ulanda, sin konsultá ku pueblo pero si ku bendishon di Konseho Insular a integrá Boneiru den konstitushon Ulandes bou di e siguiente forma, Boneiru ta bira un Entidat Públiko konforme artíkulo 134 den Caribe i pa aksentuá ku nos no por eksigí igualdat idéntiko ku tur kos ku Ulanda tin, a krea artikulo 132a pa por kubri e diferenshanan básiko i asina krea lei- i reglanan na midí. Lo bo puntra bo mes kiko sindikalismo tin di haber ku e loke a pasa aki. Wèl e eskoho sin aprobashon di pueblo, pero si ku bendishon di nos liderato polítiko den e forma aki a violá e lei mas fundamental universal, esta e DERECHO DI OUTODETERMINASHON DI UN PUEBLO pa e skohe den plena libertat i inkondishonal su destino. Ata nos informashon i splikashon sindikal kon esaki a afektá e komunidat en general i e klase trahadó en partikular.
Den konstitushon Ulandes tin algun artikulo ku (in)direktamente ta toka tantu e komunidat den su totalidat komo e klase trahadó en partikular, nan ta:
Artíkulo 19 – Oportunidat di trabou, drecho laboral i partispashon di trahadó.: E artíkulo aki ta determiná ku gobièrnu mester hasi tur esfuerso pa tin sufisiente kupo di trabou; e lei ta regla e posishon huridiko di e trahadó, e protekshon i e partisipashon di e tahadó; kada ulandes tin derecho riba eskoho liber di un trabou ku eksepshon di limitashon legal.
Artíkulo 20 – Seguridat Sosial i sosten: E artíkulo aki ta determiná: seguridat di eksistensia i repartishon di prosperidat kual ta un tema di preokupashon kontinuo di gobièrnu; lei ta stipulá ken por apliká pa seguridat sosial, siudadanonan ulandes ku no por perkurá den nan mes eksistensia tin derecho riba sosten, entre kual ònderstant, penshun, penshun di viuda(o), penshun di huerfanó(a), kompensashon pa yu, supsidio di akohida di mucha, supsidio pa hür di kas, material pa skol, ets.
Artíkulo 1 – Trato igual i no-deskriminashon: Relevansia di e artikluo aki pa sindikalismo ta igual pago pa igual trabou; prohibishon di deskriminashon riba kualkier base ora ta tuma hende, selektá hende i retirá hende for di trabou. Artíkulo 8 – Libertat i derecho di organisá den un sindikato. Nos por afiliá na kualkier organisashon religioso, deportivo i/o polítko, meskos por hasi esaki na un sindikato.
Artíkulo 9 – Derecho di manifestashon i protesta públiko.
Artíkulo 22 – Salubridat públiko: Gobièrnu ta tuma medidanan pa promové salubridat públiko.
Pues tantu den su trabou komo partner igual den Diálogo Sentral komo den e trabou pa negoshá kontraktonan kolektivo CAO sindikalismo tin sosten i forsa den lei i nos konstitushon. Ademas di e leinan lokal aki tin leinan laboral Internashonal ku a keda poné den tratadonan ku Ulanda tambe a firma, pues komo tal nan ta òf mester konta pa Boneiru tambe, ya ku nos ta parti di Ulanda ankrá den konstitushon. E ora ei sindikalismo ta hasi e pregunta na e aktual liderato i esnan ku ta den kontienda pa bai liderá den 2027, mustra pueblo kiko boso a hasi konkretamente pa a logra pa e derechonan di e klase trahadó i su famia ku ta ankrá den konstitushon ulandes. Ainda mi no a toka e responsabilidat di e gobièrnu lokal pa loke ta aspektonan laboral, manera uitzendbureau, imigrashon laboral i partispashon di sindikalismo den esaki, orario di trabou, penshun general, kòntròl struktural riba kosto di bida pa politikonan no mester parti kuminda a kambio di voto, sosten finansiero na sindikalismo pa pone nan na nivel igual ku e sektor empresarial, djies pa menshoná algun. Sindikalismo lo bai vigilá i skrutiná programa di kada un partido ku lo bai elekshon e aña benidero pa por analisá, evaluá i señalá kua di nan ta na benefisio di e trahadó i su famia i kua no. I laga algu ta bon kla. “Nos no ke gritunan i lemanan bashí, pero programanan ku ta duna resultado ku nos por mira, fula, eksperenshá i midi pa trahadónan i nan famia.” Salario hustu, vivienda pagabel, bon kuido, enseñansa ku ta sirbi identidat i realidat di Boneiru i seguridat pa kada famia ku ta traha”.