Ensayo: Kon un orashon den vistuario ta resumí e historia kolonial di Kòrsou

· - leestijd 5 minuten
Kòrsou su selekshon nashonal den vistuario.
Kòrsou su selekshon nashonal den vistuario. Ilustrashon: Thomas van Gaalen.

KINGSTON - Djis promé ku e partido mas importante den historia di Kòrsou, den e vistuario no ta zona ningun diskushon táktiko, sino un orashon. „Laga nos bai pa viktoria, Señor“, e hendenan den e vistuario ta resa. E hungadónan ta kontestá na koro. Ta parse un ritual konmovedor, pero segun tres investigadó e momentu akí ta konta prinsipalmente un historia muchu mas grandi: tokante kolonialismo, religion i e manera ku Kòrsou a apropiá su mes di un pasado ku tabata wòrdu impone riba dje.

Door | Karym Leito, Marie Keulen en Jan Bant

Ta 18 di novèmber 2025, djis promé ku 9:00 PM na Kingston, Jamaica. Tenshon ta subi den vistuario di Kòrsou su selekshon nashonal di futbòl. E gerente di vistuario ta serka di guia e ekipo y staf den orashon komo parti di nan preparashon pa e partido mas importante den historia di Kòrsou su futbòl. Hungadónan i personal ta brasa otro, forma un sírkulo, i baha nan kabes pa hasi orashon. E gerente di vistuario ta kuminsá:

Tata, den nòmber di Hesus.

Si Señor, e grupo ta kontesta.

Tata, ta bo yunan un biaha mas akí, Señor.

Si Señor.

Abo ta ku nan, Señor.

Si Señor.

Nan ta ku abo, Señor.

Si Señor.

Bo nòmber ta wòrdu alsá, Señor

Si Señor.

Laga nos bai pa viktoria, Señor.

Si Señor.

Nos ta topa ku Dios den viktoria, Señor.

Si Señor.

Bo no ta laga bo yunan na kaya, Señor.

Si Señor.

E país ta kubo, Señor.

Si Señor.

Tur hende ta ku nos, Señor.

Si Señor.

Despues e ta konkluí:

Nos ta bai den nòmber di Hesus, i ki nos ta bisa?

E sírkulo ta kontestá den un bos:

Amen!

Mas después riba e mesun anochi e pito final a zona, markando e momento historiko di Kòrsou su promé klasifikashon pa Kopa Mundial di futbòl. Hungadónan i personal, ku n’e momento ei ta koriendo eufórikamente riba e tereno i brasando otro, a resita e orashon promé ku e logro históriko akí. E ritual di orashon a bira un elemento fiho di e ekipo su preparashonnan prome ku nan subi kancha di futbòl.

E momentu di reflekshon akí ta ofresé mas ku djis un bista riba e eksperensia religioso di Kòrsou su selekshon nashonal di futbòl. E ta mustra kon profundo futbòl i Kristianismo ta entrelasá na Kòrsou. E entrelasamento akí tin su rais den pasado kolonial di e isla. Den siglo binti, tantu Kristianismo komo futbòl tabata parti di gobernante kolonial Hulandes su ofensiva pa ‘sivilisá’ pueblo di Kòrsou. E mishon tabata desplegá deporte i religion komo instrumentonan di disiplina i pa transmishon di normanan Hulandes. E orashon kontemporáneo di e tim di Kòrsou ta para den kontraste skèrpi ku e esfuerso kolonial akí. Loke un tempu a sirbi pa imponé norma i balornan kolonial a wòrdu apropiá dor di Kurasoleñonan i transformá den un fuente di forsa, identidat kolektivo, i konstrukshon di komunidat.

Den e ensayo akí, nos ta reflehá riba e historia di futbòl i Kristianismo na Kòrsou, nan herensia kolonial, i e manera ku tur dos práktika a wòrdu apropiá den transkurso di tempu. Di e manera akí, nos meta ta pa ofresé profundidat históriko na susesonan aktual.

Deporte i kolonialismo den Karibe

E relashon entre Kristianismo i futbòl na Kòrsou ta kuadra ku historia kolonial mas amplio den kua deporte tabata funshoná komo instrumento di poder. Den e historiografia di imperialismo Britániko, a wòrdu argumentá konvinsentemente ku deporte a hunga un ròl sentral den e transmishon di norma i balornan imperial. E historiadó di deporte australiano Brian Stoddart a introdusí e konsepto di ‘cultural power’ pa esaki: deporte a kontribuí na e plamashon eksitoso di un estilo di bida i kultura imperial Britániko. Otro outornan tambe a elaborá i profundisá mas aleu e ròl di deporte denter di e mishon sivilisadó Britániko. Di otrun banda, dentro di historiografia Hulandes-Karibense, ainda tin relativamente tiki atenshon pa e ròl di deporte den e proyekto kolonial.

Kriket ta okupá un lugá spesial denter di literatura Britániko. Riba e islanan di Karibe Britániko, e deporte a wòrdu introdusí den un sosiedat kolonial sumamente herárkiko. Kultura ingles tabata wòrdu mira sistematikamente dor di outoridatnan kolonial komo superior na kulturanan lokal. Den e sistema akí, hunga kriket tabata simbolisá e propagashon di balornan ‘Ingles’ manera dominio propio, wega hustu i lealdat na e Reino. Manera Thomas Fletcher ta mustra, kompetensia deportivo tabata asta mará na aptitud moral i kultural, i tambe na loke ta wòrdu konsidera komo un ‘good all-round Englishman’. Si komunidatnan lokal den Karibe Britániko tabata ke wòrdu rekonosé komo igual pa outoridatnan kolonial, nan mester a konformá nan mes ku e kultura imponé pa nan, inkluso kriket. Deporte asina a funshoná no solamente komo un aktividat di rekreashon, pero tambe komo un midí di sivilisashon i un kondishon pa rekonosementu denter di e òrdu kolonial.

Futbòl i e ofensiva Katóliko pa trese sivilisashon

Futbòl na Kòrsou tabatin un funshon similar den kuadro di e proyekto kolonial Hulandes. E deporte a wòrdu introdusí na fin di siglo diesnuebe dor di sòldánan stashoná, nabegantenan, i yunan di e élite Hulandes Protestant. Sinembargo, e propagashon di e deporte a tuma lugá principalmente pa medio di e mishon Katóliko. En partikular e Fraternan di Tilburg a hunga un ròl klave den esaki. Nan a establesé nan mes riba e isla for di 1886 i a enfoká prinsipalmente riba edukashon di mucha hòmber. Futbòl tabata wòrdu konsiderá pa e fraternan komo un deporte formativo i disiplinario ku tabata kuadra ku e konvikshon dominante ku hubentut di Kòrsou mester a wòrdu lantá pa bira siudadanonan kolonial ‘sivilisá’.

Ora ku e fraternan a establesé nan mes na Kòrsou, un mayoría di e isla tabata katóliko kaba. E isla tin un historia largu di Katolisismo ku ta data for di gobernashon spaño den siglo dieseis. Den e preparashon pa abolisashon di sklabitut na 1863 i después, Iglesia Katóliko Romano a krese bira un institushon importante denter di un forma nobo di atministrashon kolonial ku e meta pa trese ‘sivilisashon’. Pa medio di enseñanza, kuido di hubentut, kuido di salú, i deporte, misa Katóliko tabata omnipresente den bida diario di hopi Kurasoleño. Mishoneronan Katóliko Ulandes a impone nan mes normanan moral pa loke ta trata idioma, matrimonio, bida di famia, seksualidat i kriansa, ku e meta pa forma siudadanonan kolonial desente, trahadó i obediente.

Den e konteksto ei, futbòl tabata wòrdu mira komo un instrumento formativo pa kurpa, mente i alma. Meskos ku den e tradishon di skol públiko Britániko, e deporte a sirbi komo un medio pa trese disiplina, dominio propio i un sentido di komunidat en partikular serka mucha hòmber. Banda di nan skol- i internatnan, e fraternan a rosa tereno i traha kancha di futbòl i tambe nan a funda klupnan den kua edukashon religioso i moral a sigui pafó di klas. E promé klup ‘Jong Holland’, fundá na 1919 i afiliá ku St. Vincentius School, a haña un nòmber ku ta referi ekplisitamente na e madre patria. Despues a sigi entre otro e klupnan SITHOC, afilia ku Sint Thomas College i R.K.S.V. Scherpenheuvel ku tabata afilia na e internat di Skèrpènè, ekiponan ku te día di awe ta aktivo den futbòl lokal.

<p>Imágen di hungadónan di e klup di futbòl R.K.S.V. Scherpenheuvel ku Frater Tharasius Mutsaers dilanti, i e edifisio di seminario Scherpenheuvel patras.<span class="Apple-converted-space">&nbsp;</span></p>
Imágen di hungadónan di e klup di futbòl R.K.S.V. Scherpenheuvel ku Frater Tharasius Mutsaers dilanti, i e edifisio di seminario Scherpenheuvel patras.  (Kolekshon: Marcha 100 Aña di Futbòl Organisá na Kòrsou.)

Apropiashon i resistensia pa medio di futbòl

Deportenan manera kriket i futbòl den Karibe a wòrdu introdusí komo instrumentonan di disiplina i edukashon kolonial, pero gradualmente a desaroyá den areanan di identifikashon i emansipashon. Den Karibe Britániko, kriket a bira un medio den kua sujetonan kolonial por a kompetí ku e poder imperial. E oportunidat pa gana Inglesnan den nan mes wega tabata wòrdu kompronde komo un manera pa resisti gorbernashon kolonial. Un viktoria riba tereno deportivo por wòrdu mirá komo un viktoria simbóliko riba e herarkia kolonial mes i a konstitui un interupshon temporal di e status quo.

Un dinámika similar ta visibel den futbòl di Kòrsou, kaminda e deporte a bin hunga un ròl simbóliko den e relashon ku Hulanda den transkurso di siglo binti. Futbòl a desaroya den un aktividat di rekreo popular y un arena kultural den kual e relashonnan di poder entre Kòrsou i Hulanda tabata wòrdu kuestiona y kontesta. Partidonan entre e selekshon nashonal di Kòrsou i ekiponan Hulandes den añanan 1940 i 1950 tabata momentunan kaminda Kurasoleñonan por a desfiá poder kolonial riba un tereno aparentemente nivelá. Meimei di e posishon konstitushonal.

E artíkulo akí a wòrdu publiká anteriormente riba https://extempore.nl


82 keer gelezen