Boneiru ta krese. Pero ken ta determiná e direkshon?

· - leestijd 3 minuten
E diputado promé di a subi buelo djasabra rumbo pa Antigua. Pòtret: ABC Online Media
E diputado promé di a subi buelo djasabra rumbo pa Antigua. Pòtret: ABC Online Media E diputado promé di a subi buelo djasabra rumbo pa Antigua. Pòtret: ABC Online Media

Bonaire ta kambiando .... mas habitante, mas bishitante, kas-, empresa- i inisiativanan nobo. Esei ta ofresé oportunidatnan, pero ta pone tambe preshon riba nos espasio, infrastruktura, merkado di bibienda i naturalesa. P’esei e pregunta no ta sí Boneiru mester desaroyá. Esei ta sosodé kaba. E pregunta ta: kua desaroyo nos por karga, i kon nos ta pèrkurá ku e desaroyo ei ta kontribuí na un Boneiru bon i habitabel?

Skirbí pa: Anjelica Cicilia

Mirá for di mi añanan di eksperensia ku desaroyo di área, propiedat inmóbil i planifikashon urbano na Hulanda i mi eksperensia den atministrashon públiko na Boneiru, mi a mira kon kompliká desaroyo ta. Pero tambe ku bon desaroyo ta posibel si nos hasi eskoho na tempu i uni interesnan ku otro.

Kresementu no ta un meta riba su mes

Ta manifestá desaroyo hopi biaha den kantidat: kas, kamber di hotèl, bishitante, empresa of meter kuadrá. Pero tras di e kantidatnan ei tin hende. Hende ku ta buska un kas pagabel. Empresarionan ku ke invertí, muchanan ku mester di espasio. I habitantenan ku ke konta ku un bon infrastruktura i servisionan. P’esei nos no mester wak so kiko un desaroyo ta duna, pero tambe kiko e ta eksigí di e isla.

Di pursí un isla tin un kos so ku nos sa sigur ku e no ta bira mas grandi: espasio. Loke unabes a yena ku konstrukshon, bo no por drei bèk fásil. I loke ta bai pèrdí den naturalesa, paisahe òf biodiversidat, tin biaha bo no por rekuperá mas. Esei no ta nifiká ku nos mester frena desaroyo. E ta nifiká ku nos mester manehá desaroyo mas konsiente.

Biba no ta kuminsá ku un kas

Indikashon di biba ta mas ku konstrui un kas. Un kas mester di un kaminda, awa i energia, kolekshon di sushi, fasilidatnan, aksesibilidat i un medio ambiente atraktivo. P’esei biba ta tambe un tarea di desaroyo regional!

E pregunta no ta solamente: kuantu kas nos por konstruí? Pero tambe unda nos ta konstruí, pa ken, ku kua fasilidatnan i ku kua kalidat? Un kas pagabel den un área ku ta insufisientemente desblòkiá òf ku no tin fasilidatnan, no ta un solushon kompleto.

Naturalesa mester ta na komienso di e kòmbersashon

Pa Boneiru naturalesa no ta un luho. Nos laman, refnan, palunan di mangel i paisahenan ta parti di nos identidat i di nos ekonomia. Sinembargo ta mira naturalesa hopi biaha ainda komo algu ku mester tene kuenta kuné despues ku a traha plannan di desaroyo. Mi ta kere ku nos mester bòltu esei. Naturalesa mester ta na komienso di e kòmbersashon.

No pasobra naturalesa i ekonomia ta para enfrente di otro, pero hustamente pasobra nan ta vinkulá ku otro. Nos mester puntra nos mes kua kalidat natural Boneiru mester pa keda aktraktivo i habitabel aki binti, trinta òf sinkuenta aña tambe. Esei ta nifiká tin biaha ku mester pone límite. I pone límite no ta nifiká ku bo ta frena desaroyo. E ta nifiká ku bo ta determiná unda i bou di kua kondishon desaroyo ta responsabel.

Promé vishon, despues proyekto

Nos mester evitá ku Boneiru ta desaroyá for di proyektonan separá: un proyekto di konstrukshon di bibienda aki, un hotèl aya, un kaminda nobo òf ampliashon di un tereno di industria. Kada proyekto riba su mes por ta lógiko, pero ta e suma total ta determiná kon nos isla ta.

P’esei mi ta haña positivo ku nos ta trahando pa hasi Vishon Boneiru 2050 definitivo, e vishon di futuro pa Boneiru, ku resientemente a presentá na Konseho Insular. Esei ta un paso importante. Pero un vishon ta haña nifikashon numa ora tradusié den kuadronan konkreto. Stipulá Vishon Struktural Boneiru 2050 lo mester ta un parti dirèkt di esei. Huntu ku kuadronan di maneho eksistente i den desaroyo, manera Vishon di Mobilidat, Vishon di energia i e Plan di Klima, ta krea asina un kapstòk fuerte pa e eskohonan ku Boneiru mester hasi e próksimo desenanan.

Unda nos ke biba i traha? Unda tin espasio pa turismo i desaroyo ekonómiko? Kua áreanan nos ta protehá? Kon nos ta organisá mobilidat i awa? I unda nos ta invertí den infrastruktura?

E eskohonan aki ta vinkulá ku otro. P’esei nos no mester solamente stipulá e kuadronan, pero tene konsistente na nan.

Pa ami un bon maneho ta kasi sagrado pa futuro di un isla. No pasobra maneho no por kambia nunka, pero pasobra no mester diskutí un kurso a largo plaso di nobo ora bini un gobernante nobo. Gobernantenan nobo por pone otro aksento i adaptá maneho na momento ku realidat ta eksigí esei, pero e direkshon fundamental mester keda intakto. Kontinuidat gubernamental ta un kondishon pa desaroyo duradero.

Boneiru no mester bira mas grandi pa bira mas fuerte

Podisé ta p’esei nos mester wak kresementu diferente. Boneiru no mester bira nesesariamente mas grandi pa bira mas fuerte. Nos por bira mihó tambe: mihó kasnan, mihó infrastruktura, un ekonomia lokal fuerte, un naturalesa salú i un gobièrnu ku por ehekutá loke e disidí.

Ku Vishon Boneiru 2050 i e diferente kuadronan di maneho nos tin kada biaha mas instrumento na nos disposishon pa guia e desaroyo ei den koherensia. Awor mester hasi eskohonan, stipulá kuadronan i spesialmente keda tene na e rumbo. Kada gobernante nobo no mester inventá e wil di nobo. Netamente sigui konstruí riba loke konhuntamente a stipulá, nos por traha na un Boneiru ku ta keda habitabel, atraktivo i fuerte tambe pa siguiente generashonnan.

Bon maneho no ta e final di un periodo di gobernashon. E ta e fundeshi riba kua e siguiente generashonnan por sigui konstruí. Esei ta e responsabilidat ku nos tin awe pa e Boneiru di mañan.

Anjelica Cicilia ta konsehero independiente den sektor públiko i anterior diputado di Boneiru.


34 keer gelezen