KRALENDIJK - E ‘Squishy Dumpling’, un kusinchi suave yená ku gel den forma di un dòmplin asiátiko, ta sentral den un pregunta i un notifikáshon di un konsumidó, ku ta toka nos tur. Na Fundashon Tienda pa Konsumidó Boneriano (FTPKB) a drenta un notifikáshon tokante un mucha na Boneiru ku a haña iritashon di kueru na su kara despues ku e ko’i hunga a sker habri durante hungamentu. E tienda di ko’i hunga na Boneiru a reakshoná positivamente pa kita e tipo di ko’i hunga aki boluntariamente for di benta despues di a ser aserká ku e keho i e petishon pa duna koperashon pa protehá muchanan na Boneiru. FTPKB ke usa e suseso aki pa habri un diálogo mas amplio: akaso nos ta disponé riba nos isla di e medionan pa kontrolá seguridat di e tipo di produktonan aki, i kua instansia ta outorisá pa supervisá e tipo di situashon nan aki?
Kiko a bai robes?
E ko’i hunga konserní ta ser bendí na un tienda di ko’i hunga lokal e ta bin den un baki di plèstik koló hel. Manera un ehemplar similar ku FTPKB mes a kumpra pa evaluá e organisashon a ripará un holó fuerte di asèton i di gasolin. Esaki ta un opservashon propio ku no a ser konfirmá pa un laboratorio, pero sí un indikashon ku posiblemente tin supstansianan kímiko volatile organic compounds (VOC / VOS) aden, esaki ta un tipo di kímiko ku ta evaporá den temperatura komun. E outoridat hulandes NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) ta hasiendo investigashon aktualmente riba e ko’i hunga squishy i squishy dumplings: e tipo di ko’i hunga aki ku por primi i ta kontené foam òf ta yená ku un gel òf bolanan di awa, den forma di por ehèmpel un dòmplin. E produkto aki ta un furor mundial riba retnan sosial. NVWA na Hulanda ta ehersé e investigashon di laboratorio pa motibu di pregunta- i kehonan tokante e holó kímiko di e produkto. Den un promé paso di e investigashon a keda demostrá ku tin VOS presente den e ko’i hunga Den kantidatnan chikí esakinan por kousa kaba un holó kímiko. Den kantidatnan mas grandi i ku eksposishon mas largu, nan por kousa por ehèmpel iritashon na e sistema respiratorio (tubu di hala rosea) segun e investigashon. NVWA ta investigando ainda kuantu di e supstansianan tin den e produktonan. (Fuente: Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) Tambe e supervisor britániko OPSS anteriormente a yama bèk un produkto similar debí na un nivel muchu haltu di kímiko (Benzat), un supstansia ku por kousa iritashon di kueru. Mester menshoná ku aki tabata trata di un otro ehemplar i un otro distribuidor; un konekshon eksakto ku e produkto na Boneiru pues no por ser hasí. Un konklushon definitivo ta posibel solamente despues di investigashon di laboratorio, pero prekoushon ta hustifiká akinan, presis pasobra ta trata di ko’i hunga pa un grupo vulnerabel (muchanan). E tèstmentu di produktonan kímiko ku realmente no ta un reto úniko na Boneiru. Na 2024 tabatin webu den komèrsio na Boneiru ku a resultá di ta kontaminá ku Kriolin; konsumidónan a ripará esei solamente pasobra e webunan tabatin un sabor kímiko i manchanan pretu. Un konfirmashon ofisial pa medio di un laboratorio tabata falta, pasobra e tempu ei tampoko tèstmentu riba supstansianan kímiko no tabata posibel. Manda produkto pafó pa tèst ta bastante karu. Pa e motibu ei FTPKB ta bai boga pa finansiamentu struktural dirigí riba tèstmentu di produkto riba presensia di supstansianan kímiko ku por tin konsekuensia pa salú di konsumidó.
E berdadero kuestion: “Unda Boneiru por laga tèst produkto insigur?”
E aspekto mas preokupante no ta e ko’i hunga riba su mes, sino e kuestion mas amplio ku ta skondí su tras: na Boneiru ta falta e posibilidat pa determiná lokalmente e komposishon kímiko di e tipo di produktonan aki. Te asina leu ku ta konosí serka nos, esaki ta konta tambe pa e sobra islanan di BES i Sint Maarten, Kòrsou,Aruba. E laboratorionan disponibel einan ta enfoká prinsipalmente riba análisisnan médiko, klíniko i mikrobiológiko i no ta disponé, te asina leu konosí, di e fasilidatnan nesesario pa investigashon kímiko di artíkulonan di uso. P’esei muestranan normalmente mester ser mandá pa laboratorionan spesialisá pafó di region. BonLab sí por ehekutá investigashon riba kontaminashon mikrobiológiko, pero no ta disponé di e aparato i métodonan di análisis pa determiná posibel supstansianan kímiko den ko’i hunga i otro artíkulonan i kuminda. Realisashon di e posibilidat di investigashon ei ta rekerí un invershon konsiderabel, separadamente kisas muchu grandi pa un solo isla chikí. Pero no ta trata di un solo isla tampoko. Huntu, Boneiru, Sint Eustatius, Saba, Kòrsou, Aruba i Sint Maarten ta konta alrededor di 340.000 habitante; un parti konsiderabel di nan ta mucha, miéntras ku segun nos búskeda i konsultanan den henter e region no tin niun solo lugá pa tèst supstansia kímiko disponibel pa e produktonan . Esei ta un kantidat grandi di siudadanonan di Reino hulandes pafó di e parti oropeo di Reino, un komunidat ku ta meresé e mesun protekshon ku na Hulanda. Si nan kompartí e fasilidat ei komo un totalidat, e invershon no solamente ta hustifiká, pero tambe realístiko i alkansabel. Tanten ku esaki falta, nos no por determiná e komposishon eksakto di e ko’i hunga aki i e gel niun kaminda den e region mes. I esaki ta lanta un pregunta fundamental: “kuantu e salú di alrededor di tres shen kuarenta mil habitante di e parti karibense di Reino ta bal en realidat?” Ademas, no ta kla kua instansia supervisor na Boneiru ta enkargá ku e tipo di susesonan aki; pa produktonan ku no ta kuminda (non-food products) manera ko’i hunga, no ta kla unda mester bati na porta, parse ku e no ta regla ainda. Tambe ta falta e posibilidat pa por kita produkto inseguro òf peligroso for di merkado nos mes, pa motibu ku no tin kobertura hurídiko pa esaki. Lo ta balapena pa huntu ku instansianan konserní i komersiantenan eksplorá kon por atendé ku e bashí aki, no solamente pa e ko’i hunga aki, ma pa kualke produkto ku drenta nos isla.
Tin espasio hurídiko
E falta di klaridat rònt di mantenshon di lei no ta nifiká ku no tin posibilidat hurídiko. Asina e leinan di BES ta kontené disposishonnan tokante responsabilidat pa produkto: “e produktor ta responsabel pa daño komo konsekuensia di un defekto den su produkto.” Kada persona ku importá un produkto pa bende, ta ser konsiderá komo produktor den e kuadro aki. Un rebendedó tambe por ser tené responsabel ora no por determiná ken ta e produktor, a ménos ku e duna e identidat di e produktor na tempu. Daño dor di leshon físiko ta kai bou di e regla aki; tantu mayornan na nòmber di nan yunan komo organisashonnan na nòmber di personanan perhudiká por hasi apelashon riba esaki. FTPKB a ser mustrá riba e espasio hurídiko aki dor di e Lokèt Hurídiko lokal, esaki ta ofresé un kaminda konkreto pa konsumidónan logra haña nan derecho. Pa komersiantenan ku ta bende produktonan ku posiblemente por pone seguridat di konsumidó na peliger, esaki ta un informashon importante pa tene kuenta kuné. E konsekuensianan finansiero por ta konsiderabel.
Apelashon na komunidat
Despues di a tuma kontakto ku FTPKB, e tienda di ko’i hunga en kuestion a bai di akuerdo pa stòp di bende e produkto. FTPKB ta pidi tur persona ku a kumpra un Squishy Dumpling pa nan yunan pa apstené di usa e ko’i hunga por lo pronto, pa ten’é for di alkanse di mucha, i pa dirigí kualke pregunta na info@tiendapakonsumido.com òf 00599 717 3569. Nos ta rekomendá pa konsultá un dòkter den kaso di iritashon òf otro kehonan di kueru. Nos ta spera cu e incidente aki lanta un discusion constructivo riba nos isla pa loke ta trata proteccion di consumidor, particularmente pa loke ta trata gruponan vulnerabel manera muchanan. Un mucha meresé ko’i hunga sigur ku nos por konfia, i tambe un ambiente di biba kapas pa verifiká e konfiansa ei di un manera efektivo.